จ้างอินฟลูเอนเซอร์รีวิวอาหารเสริม ใครต้องเป็นคนขอใบอนุญาต ฆอ.? (แบรนด์ หรือ คนรีวิว)

ในยุคที่การตลาดออนไลน์แข่งขันกันอย่างดุเดือด การใช้กลยุทธ์ Influencer Marketing หรือการจ้างดารา เน็ตไอดอล รวมถึง TikToker มารีวิวสินค้า ถือเป็นวิธีที่ช่วยสร้างยอดขายได้รวดเร็วที่สุด โดยเฉพาะในกลุ่มธุรกิจ “อาหารเสริม”

แต่รู้หรือไม่ว่า การรีวิวสินค้าในลักษณะนี้ ถือเป็นการโฆษณาตามกฎหมาย ซึ่งทำให้เกิดคำถามยอดฮิตที่หลายคนสงสัยว่า “การจ้างอินฟลูเอนเซอร์รีวิวอาหารเสริม ใครต้องเป็นคนรับผิดชอบในการยื่นขอใบอนุญาต ฆอ.?” ระหว่าง “เจ้าของแบรนด์” หรือ “ผู้รีวิว” บทความนี้มีคำตอบที่ชัดเจนตามกฎระเบียบของ อย. มาฝากครับ

การ “รีวิว” ถือเป็นการ “โฆษณา” หรือไม่?

ก่อนอื่นต้องทำความเข้าใจก่อนว่า ตามกฎหมายของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) “การโฆษณา” หมายถึงการกระทำใดๆ ก็ตามที่ทำให้ประชาชนเห็นหรือทราบข้อความเพื่อประโยชน์ทางการค้า

ดังนั้น ไม่ว่าอินฟลูเอนเซอร์จะทำคลิปวิดีโอแกะกล่อง (Unboxing), ถ่ายรูปคู่กับสินค้า, โพสต์รีวิวบอกเล่าความประทับใจ หรือแม้แต่การพูดเชียร์ในไลฟ์สด หากมีการชักจูงให้เกิดการซื้อขาย หรือพูดถึงสรรพคุณของอาหารเสริม ทั้งหมดนี้ถือเป็นการโฆษณา และ “ต้องยื่นขอใบอนุญาต ฆอ.” ก่อนเผยแพร่เสมอ

ใครต้องเป็นคนยื่นขอ ฆอ. แบรนด์ หรือ อินฟลูเอนเซอร์?

ตามหลักการแล้ว “ผู้ใดประสงค์จะโฆษณาคุณประโยชน์ คุณภาพ หรือสรรพคุณของอาหาร ผู้นั้นต้องเป็นผู้ขออนุญาต” ซึ่งในทางปฏิบัติสามารถแบ่งความรับผิดชอบได้ดังนี้:

1. เจ้าของแบรนด์ (หรือผู้ว่าจ้าง): เป็นผู้รับผิดชอบหลัก ในฐานะเจ้าของผลิตภัณฑ์และผู้จ่ายเงินจ้างโฆษณา เจ้าของแบรนด์ควรเป็นผู้ดำเนินการยื่นขอใบอนุญาต ฆอ. ให้เรียบร้อย โดยจะต้องนำ “สคริปต์ (Script)” หรือ “สตอรี่บอร์ด (Storyboard)” ที่อินฟลูเอนเซอร์จะใช้พูดหรือแสดง รวมถึงแคปชั่นที่จะโพสต์ ไปยื่นขออนุญาตจาก อย. ก่อน เมื่อได้รับเลข ฆอ. แล้ว จึงส่งให้อินฟลูเอนเซอร์นำไปผลิตคอนเทนต์และโพสต์ลงโซเชียลมีเดีย พร้อมระบุเลข ฆอ. ให้ชัดเจน

2. อินฟลูเอนเซอร์ (ผู้รับจ้างรีวิว): ต้องตรวจสอบก่อนรับงาน แม้เจ้าของแบรนด์จะเป็นคนขออนุญาต แต่อินฟลูเอนเซอร์ในฐานะ “ผู้เผยแพร่โฆษณา” ก็มีความผิดร่วมด้วยหากโพสต์รีวิวสินค้าที่ไม่มีเลข ฆอ. หรือพูดสรรพคุณเกินจริงกว่าที่ อย. อนุมัติ ดังนั้น อินฟลูเอนเซอร์มืออาชีพมักจะเรียกดูใบอนุญาต ฆอ. จากแบรนด์ก่อนรับงานเสมอ เพื่อป้องกันตัวเองจากการถูกดำเนินคดี

บทลงโทษ หากรีวิวอาหารเสริมโดยไม่มีใบอนุญาต ฆอ.

หากมีการตรวจพบว่ามีการโฆษณาอาหารเสริมโดยไม่ได้รับอนุญาต ทั้งเจ้าของแบรนด์และผู้รีวิวจะต้องรับโทษร่วมกัน:

• กรณีไม่ขออนุญาตโฆษณา (ไม่มี ฆอ.): มีโทษปรับไม่เกิน 5,000 บาท

• กรณีโฆษณาโอ้อวดสรรพคุณเกินจริง (หลอกลวงผู้บริโภค): มีโทษจำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับไม่เกิน 30,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

นอกจากโทษทางกฎหมายแล้ว แพลตฟอร์มอย่าง TikTok Shop หรือ Facebook ยังมีมาตรการแบนเนื้อหา หรือปิดกั้นบัญชี (บัญชีปลิว) อย่างเด็ดขาดสำหรับโฆษณาที่ผิดกฎ อย. ซึ่งจะส่งผลเสียต่อธุรกิจอย่างมหาศาล

สรุปวิธีทำงานร่วมกับอินฟลูเอนเซอร์ให้ปลอดภัย 100%

1. เจ้าของแบรนด์ตกลงสคริปต์และเนื้อหาการรีวิวกับอินฟลูเอนเซอร์ให้ชัดเจน

2. นำสคริปต์นั้นไปยื่น ขอ ฆอ กับ อย.

3. เมื่อได้รับใบอนุญาต ฆอ. ให้นำเลขที่ได้ไปใส่อยู่ในคลิปวิดีโอ รูปภาพ หรือแคปชั่น

4. อินฟลูเอนเซอร์ต้องพูดและสื่อสารให้อยู่ในกรอบของสคริปต์ที่ผ่านการอนุมัติแล้วเท่านั้น ห้ามด้นสด สรรพคุณเพิ่มเติมเด็ดขาด

ไม่ต้องปวดหัวกับขั้นตอนที่ยุ่งยาก! การเตรียมสคริปต์เพื่อยื่นขอ อย. อาจเป็นเรื่องซับซ้อนและมีคำต้องห้ามมากมาย หากคุณเป็นเจ้าของแบรนด์ที่กำลังวางแผนจ้างรีวิว หรือเป็นเอเจนซี่ที่ต้องการความชัวร์ ให้ บริการขอ ฆอ ครบวงจร ของเราช่วยดูแล เรามีทีมงานมืออาชีพที่มีประสบการณ์ พร้อมเป็นที่ปรึกษาและช่วยเตรียมเอกสารเพื่อ รับจด ฆอ ให้ผ่านฉลุย ถูกต้องตามกฎหมาย 100% เพื่อให้คุณลุยการตลาดได้อย่างสบายใจ!